کشف مولکول قند در فضای بین‌ستاره‌ای برای اولین بار

اخترشناسان برای نخستین بار یک مولکول قند را در میان ابرهای گازی فضای بین‌ستاره‌ای کشف کردند. این مولکول اریترولوز نام دارد و وجود آن در فاصله ۲۶ هزار سال نوری از زمین می‌تواند به حل معمای منشأ حیات روی سیاره ما کمک کند. این مطالعه که این هفته در Nature Astronomy منتشر شد، توسط تیمی به سرپرستی Izaskun Jiménez Serra انجام گرفت. آن‌ها داده‌های جمع‌آوری‌شده توسط تلسکوپ‌های رادیویی در اسپانیا را تجزیه و تحلیل کردند تا امضای مولکولی اریترولوز را در فرکانس‌های مایکروویو که هنگام چرخش تولید می‌کند، شناسایی کنند. مولکول‌های قند برای حیات ضروری هستند؛ آن‌ها سوخت سلول‌ها را تأمین می‌کنند و بخشی از RNA و DNA را تشکیل می‌دهند. با این حال، دانشمندان هنوز نمی‌دانند چگونه این مولکول‌ها به مقدار کافی در زمین اولیه انباشته شده‌اند. یک احتمال این است که برخی از این مولکول‌ها منشأ زمینی نداشته و از طریق شهاب‌سنگ‌ها به زمین رسیده‌اند.

این مطالعه جدید نشان می‌دهد که بلوک‌های سازنده شیمیایی مرتبط با شیمی پیش‌زیستی را می‌توان در فضا نیز یافت.

محققان برای این مطالعه جدید، بر روی ابر مولکولی G+0.693−0.027 تمرکز کردند، منطقه‌ای که به‌طور تصادفی انتخاب نشده بود. G+0.693−0.027 یکی از غنی‌ترین مناطق از نظر مولکولی در کل کهکشان راه شیری است. این منطقه در نزدیکی سیاه‌چاله ابرپرجرم در مرکز کهکشان قرار دارد و به نظر می‌رسد برخوردهای آن با ابر دیگری، این منطقه را به یک کارخانه شیمیایی واقعی تبدیل کرده است. پیش از این، محققان الکل‌ها، آلدئیدها، اوره، اتانول‌آمین، هیدروکسیل‌آمین و ده‌ها مولکول آلی پیچیده دیگر را در آنجا شناسایی کرده بودند و اکنون قند نیز به این مجموعه اضافه شده است. ایده اینکه برخی قندها ممکن است از فضا آمده باشند، در دسامبر ۲۰۲۵ قوت گرفت، زمانی که دانشمندان تأیید کردند سیارک Bennu حاوی ریبوز و سایر مونوساکاریدها است. ریبوز یک قند بنیادی در RNA محسوب می‌شود. مطالعه جدید نوع دیگری از قند فضایی را آشکار می‌کند که از خانواده کتوزها است. این قند روی زمین در لوسیون‌های برنزه کننده و تمشک یافت می‌شود. داده‌ها از دو تلسکوپ رادیویی در اسپانیا جمع‌آوری شده‌اند: یکی در رصدخانه Yebes در شمال شرقی مادرید و دیگری در مؤسسه رادیو نجوم در محدوده میلی‌متری، واقع در نزدیکی یک پیست اسکی در کوه‌های Sierra Nevada. Jesús R. Flores، استاد دانشگاه Vigo که در این مطالعه شرکت نداشته است، به Science Media Center Spain گفت: «وجود مولکول‌های آلی پیش‌زیستی متعدد در شهاب‌سنگ‌ها و سیارک‌ها، از جمله برخی مونوساکاریدها، به خوبی شناخته شده است، اما منشأ آن‌ها نامشخص است. یک احتمال واضح این است که آن‌ها ابتدا در محیط بین‌ستاره‌ای تشکیل می‌شوند. با این حال، تا کنون هیچ ساکارید واقعی در آنجا شناسایی نشده بود. اریترولوز، یک کتومونوساکارید چهار کربنه، اولین مورد است.» این یک پیشرفت بزرگ در درک مولکول‌های فضایی است، اما وجود قندها نه مدرکی برای حیات فرازمینی است و نه منشأ حیات روی زمین یا RNA را توضیح می‌دهد. آنچه تعداد فزاینده‌ای از مطالعات نشان می‌دهند این است که بلوک‌های سازنده شیمیایی مرتبط با شیمی پیش‌زیستی را می‌توان در فضا نیز یافت. این مطالعه جدید برای اولین بار نشان می‌دهد که یک مونوساکارید بین‌ستاره‌ای می‌تواند سنتز شود. این قند خاص برای حیات ضروری نیست، اگرچه می‌تواند به بلوک‌های سازنده‌ای تبدیل شود که ممکن است برای حیات مهم باشند. منبع: WIRED