فیلم جدید کریستوفر نولان؛ چگونه «شوالیه تاریکی» مسیر ساخت فیلم «ادیسه» را هموار کرد؟

به‌زودی فیلم حماسی و پرستاره‌ی «ادیسه» (The Odyssey) به کارگردانی کریستوفر نولان روی پرده‌ی سینماها و نمایشگرهای آیمکس (IMAX) می‌رود. این فیلم با مدت‌زمان طولانی ۲ ساعت و ۵۲ دقیقه، تماماً با دوربین‌های ۷۰ میلی‌متری آیمکس فیلم‌برداری شده و روایتگر اقتباسی از حماسه‌ی هومر و سفر ده‌ساله‌ی اودیسیوس (با بازی مت دیمون در نقش پادشاه ایتاکا) برای بازگشت به خانه است. در این فیلم ستارگان دیگری چون آن هاتاوی (در نقش ملکه پنلوپه)، تام هالند (تلماخوس)، زندایا (آتنا)، لوپیتا نیونگو (هلن تروآ و کلیتمنسترا) و رابرت پتینسون (آنتیونوس) ایفای نقش می‌کنند.

نولان در مصاحبه‌ای اختصاصی با استیون واینتراب از رسانه‌ی کلایدر (Collider) درباره‌ی نوآوری‌های این فیلم و ادامه‌ی مسیر توسعه‌ی فرمت آیمکس صحبت کرد. او در این گفتگو از همکاری با زنده‌یاد دیوید کیلی، باسابقه‌ترین کارمند آیمکس که نقش مهمی در حفظ این تکنولوژی داشت، قدردانی کرد.

تولد یک لنز افسانه‌ای در دل تاریکی ورود ساختارشکنانه‌ی نولان به دنیای آیمکس به فیلم «شوالیه تاریکی» (The Dark Knight) بازمی‌گردد. او در این مصاحبه فاش کرد که برای فیلم‌برداری در نور بسیار کم (مانند نماهای هوایی شهر در شب)، مجبور شدند یک لنز عکاسیِ مدیوم‌فرمت قدیمی به نام هاسلبلاد (Hasselblad) را دستکاری کنند تا روی دوربین‌های فیلم‌برداری آیمکس سوار شود.

نولان درباره‌ی این لنزِ منحصربه‌فرد می‌گوید: «این یک لنز T2 بود و به ما اجازه می‌داد در تاریکی فیلم‌برداری کنیم. آن زمان این تنها نمونه‌ی موجود در جهان بود و کار به جایی رسیده بود که فیلم‌سازانی مثل جی.جی. آبرامز و زک اسنایدر برای قرض گرفتن آن از ما، با هم می‌جنگیدند. ما هنوز هم از آن استفاده می‌کنیم، هرچند امروز آیمکس و پاناویژن تجهیزات بسیار گسترده‌تری تولید کرده‌اند.»

عبور از تفکر دوبعدی؛ دوربینی در قلب اکشن نولان در پاسخ به اینکه چگونه لنزهای «ادیسه» را انتخاب کرده است، توضیح می‌دهد که فرمت آیمکس نیازمند تفکری کاملاً متفاوت است: «در آیمکس، شما به قابِ تصویر نگاه نمی‌کنید، بلکه به نزدیکیِ دوربین به سوژه توجه دارید. به همین دلیل ما لنزها را زیاد عوض نمی‌کنیم و بیشتر کار با لنزهای ۵۰ یا ۸۰ میلی‌متری انجام می‌شود؛ لنزهایی که بسته به فاصله‌شان با چهره‌ی بازیگر یا یک منظره، رفتار کاملاً متفاوتی نشان می‌دهند.»

او تأکید می‌کند که همراه با مدیر فیلم‌برداری‌اش، هویت ون هویتما، تلاش کرده‌اند تفکر دوبعدی را کنار بگذارند: «روی یک پرده‌ی عظیم آیمکس، حاشیه‌های کادر ناپدید می‌شوند. بنابراین ما دوربین را طوری حرکت می‌دهیم که بیننده فاصله را احساس نکند و دقیقاً خودش را روی عرشه‌ی کشتی یا در یک قدمی بازیگران ببیند.»

چالش تدوین و سازگاری با پرده‌های سینما تدوین فیلمی که هم برای آیمکس و هم برای سینماهای استاندارد ساخته شده، مسیر تکاملیِ طولانی‌ای را طی کرده است. نولان به یاد می‌آورد که در زمان ساخت «شوالیه تاریکی»، کتابچه‌ای قطور از کارهای ممنوعه در آیمکس به او داده بودند. اما او با همراهیِ والی فیستر (مدیر فیلم‌برداری سابقش) و سپس هویت ون هویتما، این قوانین را بازنویسی کرد.

آن‌ها یاد گرفتند که چگونه اکشن اصلی را برای قاب‌های استانداردِ سینمایی (نسبت ۲:۴۰) در مرکزِ تصویر حفظ کنند و از فضای گسترده‌ترِ آیمکس، تنها برای پر کردن دید محیطی و غوطه‌ور کردنِ تماشاگر بهره ببرند. نولان در پایان می‌گوید: «نگاتیوهای ما آن‌قدر قدرتمند هستند که می‌توانیم آن‌ها را با هر فرمتی، از ۷۰ میلی‌متریِ کامل گرفته تا نمایشگرهای دیجیتال و لیزری تطبیق دهیم. هدف ما در "ادیسه" این است که فیلم در هر سینمایی، روی بزرگ‌ترین پرده‌ی ممکن به نمایش درآید.»

منبع: Collider